Daty 1830 – 1923

1830-1842 – wydanie Kursu filozofii pozytywnej Augusta Comte’a – początki pozytywizmu
1833 – powstanie pierwszej wielkiej centrali związkowej (Anglia)
1844 – uruchomienie pierwszej linii kolejowej na ziemiach pol­skich (Warszawa – Grodzisk Mazowiecki)
1848 – opublikowanie Manifestu komunistycznego Karola Marksa i Fryderyka Engelsa
1852 – uruchomienie pierwszej linii telegraficznej na ziemiach polskich (Kraków – Lwów)
1859 – ogłoszenie teorii ewolucji przez Karola Darwina
1860-1873 – ukształtowanie się autonomii Galicji
1863 – powstanie pierwszej partii robotniczej (Niemcy)
1864-1876-działalność I Międzynarodówki
1866-1876 – likwidacja odręb­ności Królestwa Polskiego
1867 – narodziny Piłsudskiego w Zutowie na Wileńszczyźnie
1869 – pierwszy przypadek przyznania praw wyborczych kobietom (stan Wyoming, USA)
1869 – publikacja Teki Stańczyka – początek działalności krakow­skich stańczyków
lll-V 1871 – Komuna Paryska
1871 – publikacja artykułu Alek­sandra Świętochowskiego My i wy – manifestu polskich pozyty­wistów
1871-1878 -kulturkampf w Niemczech
1873 – początek działalności Akademii Umiejętności (Kraków)
1875 – początki ruchu ludowego w Galicji
1876 – powstanie pierwszych kółek socjalistycznych w War­szawie
1878 – kongres berliński – upa­dek koncepcji „sojuszu trzech cesarzy”
1879 – sojusz Austro-Węgier z Niemcami – początek bloku państw centralnych
1882 – początki nacjonalizmu żydowskiego na ziemiach pol­skich
1882 – powstanie I (Wielkiego) Proletariatu – pierwszej polskiej partii socjalistycznej
1886 – utworzenie przez wła­dze pruskie Komisji Kolonizacyj-nej w celu wykupywania ziemi z rąk polskich
1886-1891 – studia przyrodni­cze Dmowskiego na Uniwersyte­cie Warszawskim
1886 – początek działalności konspiracyjnej Piłsudskiego w Wilnie
1887-1892 – pobyt Piłsudskiego na zesłaniu na Syberii
1887 – założenie Ligi Polskiej i Zetu (Związku Młodzieży Polskiej)
1888 – początek działalności kon­spiracyjnej Dmowskiego w Zecie
1889-1914-działalność II Międzynarodówki
1889 – ogłoszenie przez II Międzynarodówkę dnia I maja świętem robotniczym
1891 – ogłoszenie encykliki Rerum novarum przez papieża Leona XIII – początki chrześcijańskiej demokracji
1891 – uruchomienie pierwsze­go pogotowia ratunkowego na ziemiach polskich (Kraków)
1892 – pierwsi posłowie robotniczy w Parlamencie angielskim
1892 – strajk powszechny w Ło­dzi, stłumiony przez siły porząd­kowe (tzw. bunt łódzki)
1893 – początek działalności Piłsudskiego w PPS
1893 – założenie przez Dmow­skiego Ligi Narodowej
1893-1895 – pobyt Dmowskie­go na zesłaniu w Rosji
1893 – początek działalności Polskiej Partii Socjalistycznej, So­cjaldemokracji Królestwa Pol­skiego (późniejszej SDKPiL) oraz Ligi Narodowej
1893 – zawarcie przymierza francusko-rosyjskiego
1895 – powstanie pierwszego ministerstwa pracy (Belgia)
1895 – powstanie Stronnictwa Ludowego (późniejszego PSL)
1896 – pierwszy samochód na polskich drogach (Warszawa)
1896 – pierwszy seans filmowy na ziemiach polskich (Kraków)
1896 – pierwsze rozgrywki pił­karskie na ziemiach polskich (Lwów)
1898 – pierwsze pochody 1-ma­jowe w Królestwie Polskim
1899 – pierwszy socjalista w rządzie (Francja)
1903 – opublikowanie przez Dmowskiego Myśli nowoczesnego Polaka
1904 – spotkanie Piłsudskiego i Dmowskiego w Tokio
1904 – układ francusko-brytyjski – początek ententy
13 XI 1904 – manifestacja na placu Grzybowskim w Warsza­wie – pierwsze walki uliczne bo­jówek socjalistycznych z siłami porządkowymi
1905-1907 – rewolucja w Rosji
1905-1907 – rewolucja w Kró­lestwie Polskim, bratobójcze walki socjalistów z endekami
1905-1908 – działalność Piłsud­skiego w bojówkach PPS
1905 – powstanie Organizacji Bojowej PPS
1906 – udział Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w wyborach do Dumy
1906 – rozłam w PPS – podział na PPS-Frakcję Rewolucyjną i PPS-Lewicę
1906 – masowy strajk szkolny w zaborze pruskim (z udziałem ponad 60 tys. polskich uczniów)
1907-1909-działalność Dmowskiego w Dumie
1908-1914-działalność Piłsud­skiego w ZWC i organizacjach strzeleckich w Galicji
1908 – zamach ukraińskiego na­cjonalisty na namiestnika Galicji Andrzeja Potockiego
1908 – wprowadzenie 8-godzinnego dnia pracy w górnictwie (USA)
1908 – początek tworzenia pol­skich formacji paramilitarnych w Galicji, powstanie Związku Walki Czynnej
1912-1913 – wojny bałkańskie
1913 – rozłam w PSL – podział na PSL-Piast (od 1914 r.) i PSL—Lewicę
28 VI 1914 – zamach w Saraje­wie na arcyksięcia Franciszka Ferdynanda
VIII-IX 1914 – pierwsza bitwa nad Marną, bitwa pod Tannenbergiem – fiasko niemieckiego planu wojny błyskawicznej
VIII 1914 – wkroczenie oddzia­łów strzeleckich do Królestwa Polskiego – nieudana próba wy­wołania powstania narodowego
VIII 1914 – powstanie Legionów Polskich i Polskiej Organizacji Wojskowej
1914-1916- służba Piłsudskie­go w Legionach
1915-1920 – działalność dyplo­matyczna Dmowskiego na Za­chodzie – przewodnictwo KNR udział w konferencji paryskiej
VIII 1915 – zajęcie Warszawy przez Niemców
22 IV 1915 – pierwszy przypa­dek użycia gazów bojowych (przez Niemców we Flandrii)
V-X 1915 – wielka ofensywa państw centralnych na froncie wschodnim
V 1915 – przystąpienie Włoch do wojny po stronie ententy
31 V 1915 – pierwsze bombar­dowanie Londynu przez lotnic­two niemieckie
ll-VI 1916-bitwa o Verdun
5 XI 1916 – akt dwóch cesarzy – zapowiedź utworzenia Króle­stwa Polskiego przez państwa centralne
Vll-X 1916 -bitwa nad Som-mą, pierwszy przypadek użycia czołgów (przez Brytyjczyków)
24 IV 1916 – powstanie wielka­nocne w Dublinie, stłumione przez Anglików
1 II 1917 – początek nieograni­czonej wojny podmorskiej
6 IV 1917 – przystąpienie USA r do wojny po stronie ententy
10-15 111 1917-rewolucja lu­towa w Piotrogrodzie – upadek caratu
6/7 XI 1917 – rewolucja paź­dziernikowa w Piotrogrodzie -przejęcie władzy przez bolsze­wików
III 1917 – proklamacja rosyj­skiego Rządu Tymczasowego o prawie Polaków do samosta­nowienia
VI 1917 – zgoda władz francu­skich na sformowanie Armii Pol­skiej we Francji
VII 1917 – „kryzys przysięgowy” – aresztowanie Józefa Pił­sudskiego, likwidacja większości Legionów
VIII 1917 – początek tworzenia korpusów wojsk polskich w Ro­sji, powstanie Komitetu Narodo­wego Polskiego na emigracji
IX 1917 – powołanie Rady Re­gencyjnej w Warszawie
8 I 1918 – umieszczenie postu­latu utworzenia niepodległej Pol­ski w orędziu prezydenta USA Thomasa Wilsona
IX 1918 – zawarcie umowy między Komitetem Narodowym Polskim a rządem francuskim -Polska oficjalnym sojusznikiem ententy
28 X 1918 – powstanie Polskiej Komisji Likwidacyjnej w Krako­wie
II XI 1918 – objęcie przez Jó­zefa Piłsudskiego rządów w War­szawie – data uważana za począ­tek niepodległej II Rzeczpospolitej
22 XI 1918 – mianowanie Józefa Piłsudskiego Tymczasowym Naczelnikiem Państwa
8 I 1918 – ogłoszenie tzw. 14 punktów prezydenta Wilsona, określających amerykański plan powojennego ładu światowego
3 III 1918 – pokój brzeski – wy­cofanie się Rosji z wojny
lll-VII 1918-ostatnia ofensy­wa niemiecka na froncie zachod­nim, druga bitwa nad Marną
VIII 1918 – początek decydującej kontrofensywy wojsk ententy na froncie zachodnim
II XI 1918-rozejm w Compiegne – kapitulacja Niemiec, koniec wojny
4-5 IX 1918 – oficjalne zade­kretowanie polityki „czerwonego terroru” przez bolszewików
X-XI 1918 – rozpad Austro–Węgier
3-9 XI 1918 – rewolucja listo­padowa w Niemczech – koniec Cesarstwa Niemieckiego
XII 1918 – powstanie Królestwa SHS (Serbów, Chorwatów i Sło­weńców)
1918-1921 – wojna domowa w Rosji
I XI 1918-wybuch walk polsko-ukraińskich o Lwów
27 XII 1918 – wybuch powsta­nia wielkopolskiego
1918-1922-działalność Piłsud­skiego jako Naczelnika Państwa i Wodza Naczelnego – walka o realizację federacyjnej koncep­cji państwa
16 1 1919 – powołanie rządu Ignacego Paderewskiego
23 I 1919 – wkroczenie wojsk czechosłowackich na Zaolzie
10 II 1919 – pierwsze posiedze­nie Sejmu Ustawodawczego
19 IV 1919-zajęcie Wilna przez wojska polskie
28 VI 1919 – podpisanie trakta­tu wersalskiego
VI-VII 1919 – opanowanie Ga­licji Wschodniej przez wojska polskie
17-24 VIII 1919-I powstanie śląskie
1-IV 1919 – nieudane próby wywołania rewolucji komuni­stycznej w Niemczech
III-VIII 1919-rządy komuni­styczne na Węgrzech (Węgierska Republika Rad)
28 VI 1919 – podpisanie trakta­tu wersalskiego
VII 1919 – uchwalenie konstytu­cji republikańskiej w Niemczech – powstanie Republiki Weimar­skiej
10 I 1920 – początek działalnoś­ci Ligi Narodów
1920 – przyjęcie XIX poprawki do konstytucji Stanów Zjednoczonych, gwarantującej kobietom prawo głosu
7 V 1920 – wkroczenie wojsk polskich do Kijowa
11 VII 1920-plebiscyt na War­mii i Mazurach
13-17 VIII 1920-Bitwa War­szawska
18-28 VIII 1920-11 powstanie śląskie
8-9 X 1920 – „bunt” Żeligow­skiego – zajęcie Wileńszczyzny
VII 1920 – starcie Piłsudskiego z Dmowskim podczas obrad Ra­dy Obrony Państwa
18 III 1921 – podpisanie pokoju ryskiego
20 IIII 1921 – plebiscyt na Gór­nym Śląsku
3 V-5 VII 1921 -III powsta­nie śląskie
6 XII 1921 – utworzenie auto­nomicznego Wolnego Państwa Irlandzkiego
30 XII 1922 – utworzenie Związku Socjalistycznych Repu­blik Radzieckich
VI 1922 – wcielenie części Gór­nego Śląska do Polski – koniec kształtowania się granic II Rzecz­pospolitej
X 1923 – proklamowanie repu­bliki w Turcji – formalny koniec Sułtanatu Osmańskiego
15 III 1923 – uznanie wschod­niej granicy polskiej przez państwa zachodnie
VI 1923 – czasowe wycofanie się Piłsudskiego z życia publicz­nego
XII 1923 – ostateczne wycofa­nie się Dmowskiego z życia politycznego

Jesteś tu: Ściągi